Kısa cevap
Uyuşturucu ticareti ile kullanma arasındaki fark nedir?
Uyuşturucu madde ticareti TCK m.188 kapsamında on yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezasını gerektirir; kullanmak için bulundurma ise TCK m.191 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür ve kural olarak kamu davasının açılması ertelenir. Savunmanın merkezi, fiilin ticaret mi kullanma mı olduğunun tespitidir.
Ticaret mi, kullanma mı? Ayrımın belirleyiciliği
Uyuşturucu dosyalarının tamamına yakınında tartışma tek bir noktada düğümlenir: fiil, satmak için mi yoksa kullanmak için mi işlenmiştir. Bu ayrım, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile on yılın altına düşmeyen hapis cezası arasındaki farkı doğurur.
Yargıtay uygulamasında ele geçen maddenin miktarı, ayrı ayrı paketlenmiş olup olmadığı, hassas terazi ve nakit bulunup bulunmadığı, kişinin madde bağımlılığına ilişkin sağlık raporu, HTS kayıtlarındaki iletişim yoğunluğu birlikte değerlendirilir. Kişisel kullanım sınırında kalan, tek parça hâlinde ele geçen ve satış emaresi bulunmayan maddeler bakımından kullanma suçunun kabulü gerekir.
Usule ilişkin savunma noktaları
Uyuşturucu dosyalarında delil çoğu zaman arama sonucu elde edilir. Hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri olmaksızın yapılan arama hukuka aykırıdır ve elde edilen delil Anayasa m.38/6 ile CMK m.206/2-a uyarınca hükme esas alınamaz.
- Arama kararının kapsamı, tarihi ve yer bakımından uygunluğu
- Elkoyma tutanağında tanık/imza eksikliği ve koruma zincirinin sürekliliği
- İletişimin tespiti kararlarında CMK m.135 şartlarının ve katalog suç koşulunun bulunması
- Gizli soruşturmacı ve teknik takip delillerinin kullanım sınırları
- Kriminal rapordaki madde türünün TCK m.188/4 artırımını gerektirip gerektirmediği
Etkin pişmanlık ve denetimli serbestlik
TCK m.192, resmi makamlar haberdar olmadan önce veya soruşturma başladıktan sonra suç ortaklarını ve maddenin saklandığı yeri bildiren fail bakımından cezasızlık ya da önemli oranda indirim öngörür. Bu hükmün hangi aşamada ve nasıl kullanılacağı teknik bir tercihtir; yanlış zamanlama hem indirim imkânını yitirir hem de ikrar sonucunu doğurur.
Kullanmak için bulundurma suçunda ise CMK ve TCK m.191/2 uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir ve kişi beş yıl denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur. Yükümlülüklere uyulması hâlinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Sık sorulan sorular
Uyuşturucu ticaretinde etkin pişmanlıktan nasıl yararlanılır?
TCK m.192 uyarınca suç ortaklarının veya maddenin saklandığı yerin yetkili makamlara bildirilmesi gerekir. Bildirim resmi makamlar haberdar olmadan önce yapılırsa ceza verilmez; soruşturma başladıktan sonra ancak hüküm verilmeden önce yapılırsa ceza yarı oranında indirilir.
Kullanmak için bulundurmada hapis yatılır mı?
Kural olarak hayır. TCK m.191/2 gereği kamu davasının açılması ertelenir ve beş yıllık denetimli serbestlik uygulanır. Denetim süresinde yükümlülük ihlali veya yeniden suç işlenmesi hâlinde kamu davası açılır ve iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gündeme gelir.
Ele geçen madde miktarı ne kadarsa ticaret sayılır?
Kanunda sabit bir miktar sınırı yoktur. Yargıtay, yıllık kişisel kullanım miktarını aşan, paketlenmiş ve satışa hazır hâlde bulunan maddeyi ticaret emaresi sayar; ancak miktar tek başına yeterli değildir, satışa ilişkin başkaca delil aranır.