Kısa cevap
Gözaltı süresi ne kadardır, tutuklamaya nasıl itiraz edilir?
Gözaltı süresi CMK m.91 uyarınca yakalama anından itibaren kural olarak yirmi dört saati, toplu suçlarda uzatmalarla dört günü aşamaz. Tutuklamaya karşı CMK m.101/5 uyarınca itiraz yolu açıktır ve tutukluluk her otuz günde bir resen incelenir. İlk ifade öncesi müdafi ile görüşme hakkı vazgeçilmezdir.
Gözaltının ilk 24 saati
Yakalanan kişi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç en geç yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılır. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle gözaltı süresi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatılabilir.
Bu süre içinde kişinin en temel güvenceleri şunlardır: yakalama nedeninin bildirilmesi, bir yakınına haber verilmesi, müdafi ile görüşme, susma hakkı ve sağlık kontrolü. Bu hakların kullandırılmaması, sonradan hükmü sakatlayan bir usul aykırılığı doğurur.
Tutuklama şartları
CMK m.100 uyarınca tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir. Tutuklama nedenleri kaçma şüphesi ile delilleri karartma şüphesidir. Katalog suçlarda bu nedenlerin varlığı karine olarak kabul edilebilirse de, karine mutlak değildir ve somut olayla karşılanmalıdır.
Tutuklama, işin önemi ile verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri arasında ölçüsüz ise karar verilemez. Adli kontrol, tutuklamanın alternatifidir; yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, konutu terk etmeme ve elektronik izleme gibi tedbirlerle savunmanın talep edeceği ilk seçenektir.
- Tutuklama kararına karşı itiraz süresi: kararın öğrenilmesinden itibaren 7 gün
- Tutukluluk hâli en geç 30 günlük süreler içinde resen incelenir (CMK m.108)
- Tahliye talebi soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında yapılabilir
- Ret kararlarına karşı itiraz mercii nezdinde yeniden inceleme istenebilir
Yakınınız gözaltına alındıysa ne yapmalısınız?
Öncelikle hangi karakol veya birimde bulunduğunu, hangi suçlamayla işlem yapıldığını öğrenin. İfade saatini teyit edin. Müdafi hazır bulunmadan ifade verilmemesi, savunma bakımından geri dönüşü en zor hataların önüne geçer. Telefonla verilecek bilgiler dahi dosyanın seyrini değiştirebilir.
Sık sorulan sorular
Gözaltında ifade vermek zorunda mıyım?
Hayır. CMK m.147 uyarınca susma hakkınız vardır ve bu hakkı kullanmanız aleyhinize yorumlanamaz. Kimlik bilgilerinizi bildirmek zorundasınız, ancak suçlamaya ilişkin beyanda bulunmama hakkınız bulunmaktadır.
Tutuklama kararına itiraz süresi ne kadardır?
Tutuklama kararının öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren sulh ceza hâkimliğine verilir ve itiraz mercii tarafından incelenir. Ayrıca sürenin geçmesi tahliye talebinde bulunma hakkını ortadan kaldırmaz.
Gözaltındaki yakınımla görüşebilir miyim?
Gözaltı süresince yakınlarla görüşme kural olarak mümkün değildir; yalnızca yakalandığının bir yakına bildirilmesi güvencesi vardır. Sınırsız görüşme hakkı yalnızca müdafiye tanınmıştır ve bu görüşme gizlidir.